Cuộc sống đơn giản là như vầy

Miếng tag Levis này như 1 bức tranh. Nói đơn giản nhưng mỗi người nhìn vào sẽ chú ý vào 1 thứ.

- Người thích bao quát thì chú ý miếng tag: da or giấy, sao bền thế

- Người mua săm soi sắc nét or not. Gin or fake

- Người muốn khoe khéo nhìn vô original riveted đinh tán đẹp không

- Chất liệu vải XX cho người ăn chắc mặc bền mà lại phải đúng loại vải 9 OZ XX chẳng hạn.

- Người mập ốm lại quan tâm tới W, L bi nhiêu

- Rồi xì tai: 501, 508....người ta sẽ nhìn mình như thế nào.

Cuối cùng, phổ quát nhất là sợ bục đũng quần: 2 người 2 ngựa đang kiểm tra chất lượng quần. Rách hay không rách.

Kéo nhẹ quá thì ra diễn, mạnh quá rách thì ai mua. Nó giống như khi bạn phải lựa chọn. Phải hay trái đây, suy nghĩ, nhấc lên đặt xuống, giằng xé trong suy nghĩ, trong nội tâm. Đúng sai, tình lý, hiện thực, ước mơ...phức tạp vậy mà cuộc sống vẫn cân bằng chớ không như nhiều người tưởng 2 người 2 ngựa cùng về 1 phía sẽ việc gì khó cũng thành công. 

Như vậy trong sâu thẳm mỗi người cần có chỗ trú an toàn, 1 lưới bảo hiểm mình chắc sống sau khi phi thân.

Nhiều bạn nói Tây dũng cảm, máu khởi nghiệp. Ta hãy xem vì sao:

- Thứ nhất họ an sinh xã hội tốt, thậm chí 1 số nước còn bị chê bao cấp quá khiến mất động lực làm việc. Đây là vấn đề gây tranh cãi vì mấy nước Bắc Âu an sinh rất cao mà làm ăn cũng rất tài. Nói nôm là không sợ chết đói.

- Không kỳ thị, coi rẻ người thất bại. Ví dụ như cho phá sản 3 lần, quá tam ba bận. Chỉ cần nhìn người khuyết tật Tây thành danh thì thấy. Còn xứ mình giỏi lắm cũng tàn nhưng không phế.

- Cơ hội đa dạng. Nhiều đường để lập thân, làm giàu chứ không phải như ta xưa thì chỉ biết phải có danh gì với núi sông, giờ thì lại chỉ biết có tiền.

Ngoảnh nhìn lại trước VN anh hùng  phần lớn do có hậu phương lớn, vững chắc Liên xô, Trung quốc.

Như vậy, cuộc sống đơn giản là làm sao cho người dân cảm thấy an tâm, tự tin khi bước tới. 

Các cụ chả nói:

Mạnh vì gạo, bạo vì tiền

rồi: Bần cùng sinh đạo tặc đó thôi.  

Thời gian và chứng khoán

05-12-2019

Những ngày làm CTV

Một buổi sáng 1999, ghé sạp báo thấy có tờ tạp chí mới về ngành mình đang làm – chứng khoán bèn mua mang về cơ quan đọc. Cầm trên tay ấn bản đầu tiên của tạp chí đầu tư chứng khoán điều đầu tiên nhìn thấy là phong cách chuyên nghiệp của trang bìa. 

Cũng dễ hiểu vì nó có cơ quan chủ quản là bộ KHĐT. Ngày ấy những tờ báo như  VIR, Đầu tư của bộ là những tờ có uy tín, chất lượng viết về kinh tế, kinh doanh ở Việt nam thu hút được đông bạn đọc và giới doanh nhân nước ngoài.

Vì là tờ đầu tiên nên tôi đọc kỹ càng lắm, và thấy phấn khởi vì đây là dấu hiệu cho thấy thị trường chứng khoán chắc chắn sắp đi vào hoạt động.

Dạo đó, những người biết về TTCK còn rất ít, khi tôi nói làm ở Trung tâm giao dịch chứng khoán Tp.HCM (tiền thân của Hose) thì mọi người ngơ ngác, hỏi đi hỏi lại mấy lần, có người còn nói chọn nghề chi mà xa xôi thế, chắc 20 năm nữa mới phát triển. Có người gởi đồ cho tôi còn ghi Ủy ban trứng khoáng….

Nói thế để các bạn thấy truyền thông quan trọng như thế nào, nay Bộ KHĐT chơi lớn vậy thì chúng ta hiểu là Chính phủ đã rất quyết tâm mở cửa thị trường.

Nghĩ vậy nên tôi bàn với mấy anh em trong phòng quản lý thành viên ( quản lý các công ty chứng khoán là thành viên của TTGDCK, Sở GDCK) là mình góp một tay vô viết bài cho tạp chí ĐTCK. Việc này vừa có lợi giúp công chúng hiểu được thị trường chứng khoán và cũng là dịp để anh em trau dồi thêm nghiệp vụ, khả năng viết lách và có thêm thu nhập…

Mấy anh em gồm Tô Đình Khôi, Hoàng Tuấn Cường, Dương Quang Phú, Nguyễn Hữu Tuấn, Võ Hoài Anh và tôi tới gặp anh Chính  là trưởng đại diện tạp chí ĐTCK tại Tp.HCM bàn việc phối hợp, ở đây chúng tôi cũng gặp anh Nguyễn Hồng Phó TBT khi ấy là phóng viên trẻ mới ra trường. Buổi gặp rất vui do tất cả anh em cùng chí hướng và anh Chính là người có kinh nghiệm làm báo với vốn tiếng Anh rất tốt.

Nhóm về mới phân công nhau, người viết bài giới thiệu chứng khoán là gì, thị trường chứng khoán abc, người giới thiệu về hoạt động của công ty chứng khoán, môi giới rồi quỹ đầu tư hoạt động ra sao cho đến nhà đầu tư cần biết những gì, làm gì để bảo vệ mình, đọc bảng điện, ký hiệu rồi báo cáo tài chính, chỉ số…nguồn tài liệu thì sẵn, nhưng khó là phải chuyển nó thành ngôn ngữ báo chí sao cho không sai mà vẫn đơn giản, dễ hiểu và thu hút được người đọc.

Có những bài được đăng liền, có những bài trễ. Có bài phải sửa nhiều, có bài được yêu cầu viết dài ra, viết thêm hoặc bị cắt ngắn lại. Một thời gian ngắn anh em quen tay viết đều đều thì thị trường đi vào hoạt động, thế là lại thêm mục diễn biến thị trường như kiểu tường thuật bóng đá, phân tích thị trường.

Nghiêm túc mãi thì cũng khô nên chúng tôi tìm thêm những mục liên quan như đố ô chữ, kinh nghiệm đầu tư, thành ngữ đầu tư từ báo chi nước ngoài bổ sung cho phong phú…

Có những bài khi mới viết chỉ là thuần dịch thuật như viết về hoạt động của CTCK, rồi kỳ qua kỳ, khi mình viết tới nghiệp vụ nào, phòng ban nào lại phải tìm thêm tài liệu để đọc hay hỏi các bạn làm trực tiếp ở CTCK cho hiểu để viết cho đúng. Hay những mục giới thiệu cách tính chỉ số PE, EPS…thì khi BCTC của công ty ra, mình lại phải tính toán, so sánh xem mình tính vậy so với các nguồn khác như CTCK, quỹ có sai lệch gì không, vì sao? Trông vậy chớ tỉ mẩn, tốn thời gian mà khi viết ra cũng có được một đoạn ngắn.

Có những kiến thức ngỡ như chuẩn mực, xương sống khi học nhưng khi thị trường đi vào hoạt động thì gặp những thử thách như lý thuyết thị trường hiệu quả. Lý thuyết thì cho rằng thông tin phản ánh vào giá và con người suy tính một cách hợp lý. Nhưng cuộc sống thì lại đa dạng, thế là lại lần mò tìm hiểu, giới thiệu về tâm lý hành vi trên thị trường.

Hay có những thuật ngữ dịch từ tiếng Anh qua chưa thống nhất được cãi nhau chí chóe, rồi khi bài ra, nhiều người phản hồi từ đó chưa đúng, từ này không chuẩn hay sai ngữ nghĩa…

Giờ thỉnh thoảng ngồi lại với nhau, người còn làm ở trong ngành chứng khoán và lien quan như UBCKNN, Hose, CTCK, Quỹ, Kiểm toán, người ra ngoài mở DN, người ở nước ngoài… chúng tôi đều nhắc lại thời làm CTV cho tạp chí ĐTCK như 1 kỷ niệm đẹp của một thời trong trẻo, nhiệt huyết muốn chung tay góp sức cho TTCK. Khi chưa hoạt động thì tuyên truyền giới thiệu kiến thức cơ bản, khi thị trường hoạt động thì hỗ trợ thông tin truyền tải được nhanh chóng chính xác, khi có điều gì khúc mắc sai lệch với thực tế thì tìm tòi giới thiệu kinh nghiệm của nước ngoài.

Những kỷ niệm cũng không kém phần lãng mạn vì mọi người trong nhóm khi ấy còn chưa lập gia đình đều lấy tên người yêu, người trong mộng ra làm bút danh. Giờ mà vợ hoặc chồng soi lại quãng đấy thì khối anh tái mặt. Cũng vì lý do đó mà người đọc cho tới giờ cũng hầu như không biết sự cộng tác chặt chẽ, nhiệt tình của nhóm thành viên của P.QLTV TTGDCK Tp.HCM  với ĐTCK vào những ngày đầu khi tạp chí mới ra đời.   

Tp.HCM ngày 05-12-2019

15 năm trôi qua vùn vụt. Mới ngày nào là năm 2000. Vào năm đó, TTCK Việt Nam đi vào hoạt động. Sáng sáng vài chục nam thanh nữ tú từ các công ty chứng khoán lại tập trung vào căn phòng lối hơn 200 m2 gọi là sàn giao dịch tại trung tâm giao dịch chứng khoán Tp.HCM (Hostc) để ngồi gõ lệnh mua bán nhập vô hệ thống giao dịch.

Sàn giao dịch nằm tại tầng trệt khu nhà B, trước vốn là nhà cho thư ký, thượng nghị sỹ chế độ cũ mỗi khi về họp tại hội trường Diên Hồng phía trước làm việc, ngủ nghỉ. Khi cải tạo thành sàn thì tiến hành đập tường nối thông nên có hai hàng, mỗi hàng 4 cột tướng. Điện chạy nổi được lấy từ mạng âm tường có sẵn từ xưa, PCCC trang bị 4 bình chữa cháy lớn bên ngoài (dĩ nhiên là không có khái niệm cảm ứng báo cháy).
Thoạt tiên có 12 bàn giao dịch. Bàn này do Bách vẽ kiểu, mà vàng, màn hình CRT được dấu trong hộc, khá đẹp. Mỗi bàn có 2 màn hình giao dịch, màn hình giữa dành cho CTCK để truyền số liệu. CTCK sẽ truyền lệnh vô cho đại diện sàn bằng máy fax, điện thoại bàn, di động or qua màn hình ở giữa.

Với phương thức này thì tự động ở đâu không biết, khi lệnh đến thì đại diện sàn bắt buộc phải gõ thủ công để nhập vô hệ thống. Như vậy thông thường mỗi bàn sẽ có 2 người nhập lệnh, 1 người đọc và soát lệnh.

Khi mới ra thị trường sôi sùng sục, nhà đầu tư xếp hàng từ 5h sáng, nóng đến mức bản tin của Host phải đăng tin: dự kiến ai mua sẽ phải giữ 90 ngày, không được bán liền - dĩ nhiên là tin dọa.
Khách như thế nên xuất hiện tình trạng bên ngoài gọi là tranh mua khi thị trường lên, tranh bán khi xuống còn giới trong sàn gọi là đua lệnh.
Mấu chốt là chỗ này, ai nhập lệnh được nhanh vì ưu tiên lệnh vào trước ưu tiên trước. Trước khi được chấp nhận làm đại diện sàn thì ngoài giấy phép hành nghề môi giới còn phải qua huấn luyện sử dụng phần mềm DCTerm. Test thử cho thấy để nhập xong một lệnh chừng 20 ký tự trên bàn phím PC mất hơn 3 giây rưỡi.

Ngoài kỹ năng nhập lệnh nhanh thì tốc độ truyền lệnh từ CTCK tới sàn giao dịch sao cho nhanh cũng là một vấn đề.

Bây giờ ngồi giữa smartphone rồi đường truyền băng thông rộng khó hình dung về thời sử dụng internet bằng dial up, rồi cân nhắc mãi xem việc truyền lệnh vào rồi công bố thông tin thị trường ra thì hạ tầng viễn thông có đáp ứng nổi không vì hồi đó mới dùng tới giao thức X25.

Tới năm 2008 giao dịch trực tuyến ra đời đã dẹp bỏ được tình trạng nghẹn cổ chai trong khâu nhập lệnh này.

Như vậy sự cạnh tranh về thời gian từ những năm 2000 được tính bằng giây thì qua giao dịch trực tuyến đã tính tới phần trăm (%) giây.

Có một điều thú vị là khi lập dự án xây dựng lại tòa nhà B cao 12 tầng thì nhiều người đã rất hi vọng các CTCK sẽ thuê ngay vì một lý do đơn giản là nếu truyền lệnh từ đó vào hệ thống giao dịch sẽ rút ngắn được thời gian tính bằng % giây tùy theo khoảng cách.

Đối với công chúng đầu tư thì thời gian được thể hiện bằng tốc độ thay đổi xanh đỏ trên bảng điện tử. Có lẽ chờ đèn đỏ dưới trời nóng 40 độ còn chưa khó chịu bằng độ đỏ trên bảng điện. Mới phút trước còn xanh ngăn ngắt mang lại sự mừng vui hoan hỉ thì đỏ lại mang cảm xúc trái ngược. Có trải qua những thời khắc đó mới thấm thía thế nào là bầy thú điện tử.

Tiếp xúc với tốc độ cao thì con người trẻ phù hợp nên nhân lực ngành chứng khoán từ CTCK, Quỹ, SGDCK, UBCK… so với các ngành khác cũng trẻ hơn nhiều. Những đại diện giao dịch tại sàn ngày nào giờ đa số trở thành tổng giám đốc, giám đốc…các CTCK, CTQLQ…

10 năm là một khoảng thời gian quan trọng để đo đếm sự thành bại của cá nhân, tổ chức. Nhà nước, tổ chức cũng cũng thường đặt ra kế hoạch 5 năm, 10 năm. Nếu 1 cá nhân làm trong 1 tổ chức, làm giàu…sau 10 năm sẽ đạt những kết quả, thành tựu. Còn nếu sau 10 năm mà không thành tựu thì coi như lựa chọn nghề nghiệp, lĩnh vực kinh doanh sai.

Nếu ta để ý sẽ thấy TTGDCK Tp.HCM từ khi hoạt động phục vụ thị trường năm 2000 là đơn vị hành chính sự nghiệp, tới năm 2007 được nâng cấp chuyển đổi thành SGDCK, là một công ty TNHH 1TV và 2015 lại có kế hoạch sáp nhập với HNX để trở thành SGDCKVN.

Như vậy chu trình 10 năm đã được rút ngắn xuống còn 7,8 năm. Ảnh hưởng của thời gian, của công nghệ lên tất cả các thành phần liên quan đến TTCK là không thể phủ nhận và chúng ta đều được hưởng lợi từ sự tăng tốc này.



Ghi chú:

- Thuật ngữ dial-up là khái niệm quen thuộc đối với nhiều người. Nhất là khi internet trở nên phổ biến, dial-up được rất nhiều người sử dụng để kết nối vào hệ thống thông tin toàn cầu này. Khái niệm về dial up nhìn theo góc độ chuyên môn đơn giản là một phương pháp nối kết trong đó người sử dụng phải quay số (dial) tới số của đích mà người đó muốn kết nối. Hai môi trường hỗ trợ cho dial-up là PSTN và ISDN (Mạng điện thoại công cộng và mạng tích hợp dịch vụ số).

Dial-up có thể giúp kết nối một người dùng ở xa vào hệ thống LAN, kết nối LAN-to-LAN hay dùng làm đường backup cho các đường liên kết leased line, X25 hay Frame Relay.

Dial-up là phương pháp kết nối có chi phí thấp và tiện dụng, có thể thực hiện mọi lúc, mọi nơi. Nhược điểm của dial-up là tốc độ và độ tin cậy không cao như các công nghệ khác.

Phương pháp Dial-up hiện nay thường dựa vào giao thức truyền thông PPP (point-to- point protocol.

(nguồn: https://voer.edu.vn/m/gioi-thieu-ve-dial-up/db37eca7)

- Giao thức X.25 là một đề nghị của CCITP (ITU) định nghĩa các kết nối từ thiết bị đầu cuối và máy tính đến mạng chuyển mạch gói. Nhiều công ty đã sử dụng X.25 thay cho đường quay số hay đường dây thuê bao, để thiết lập liên kết với các văn phòng hay người dùng ở xa. X.25 là một dịch vụ chuyển mạch gói được thiết lập tốt (hiện nay có lẽ hơi lỗi thời), trước đây được sử dụng để nối kết các thiết bị đầu cuối ở xa với các hệ thống chủ. Dịch vụ này cung cấp các kết nối any-to-any cho các người dùng đồng thời. Các tín hiệu từ nhiều người dùng có thể được hợp kênh (multiplex) thông qua giao diện X.25 vào mạng chuyển mạch gói và phân phối tới các nơi khác nhau. Giao diện X.25 hỗ trợ tốc độ đường truyền lên tới 64 Kbit/giây. Giao thức này được CCITT chuẩn hóa vào năm 1976, được tái xem xét nhiều lần, và nâng lên tốc độ 2Mbit/giây trong lần tái xét vào năm 1992. Kiến trúc chuyển mạch gói của X.25 có các ưu điểm lẫn khuyết điểm. Các gói thông tin được định hướng thông qua một mạng lưới dựa vào thông tin địa chỉ đích trong tiêu đề của gói dữ liệu. Người dùng có thể kết nối với nhiều nơi khác nhau, không như các mạng chuyển mạch điện, trong đó chỉ tồn tại các đường dẫn giữa hai điểm. Tuy nhiên vì đây là mạng chia sẻ, sẽ có những trì hoãn khi lưu lượng gia tăng.

(nguồn: http://tratu.soha.vn/dict/en_vn/X.25)

Bí mật của sự nhất quán

Đặng Tiểu Bình đề ra thao quang dưỡng hối và chiến lược náu mình chờ thời được thực hiện nhất quán tới Hồ Cẩm Đào, đáp ứng chiến lược này thì các TT Mỹ tới thời Obama cũng đáp ứng 1 cách hòa hợp. Đó là nâng đỡ và tôn trọng sự mạnh dần lên của TQ.
Tới Tập Cận Bình vươn vai đứng dậy bỏ sự nhất quán thao quang dưỡng hối đi, hơi thở kẻ số 2 phà nóng rực vô ót người số 1. Tất nhiên là chả ai tự nguyện nhường ngôi đại ca. 
Vậy nếu Tập kiên trì thao quang dưỡng hối thì Trump có làm như hiện nay không?
Ổng vẫn làm nhưng lôi kéo sự ủng hộ của dân Mỹ, của đồng minh khó hơn nhiều vì cây kim vẫn chưa lòi hẳn ra khỏi bọc.
Khi TQ từ bỏ nhất quán thì Mỹ cũng vậy, cho nên nói duy trì sự nhất quán là 1 việc vô cùng hệ trọng.

Sự học ở xứ ta vốn chịu ảnh hưởng của giáo dục Liên xô, Trung Quốc. Nghĩa là coi trọng các môn khoa học tự nhiên hơn các môn văn sử địa...là KHXH.
Nên nhiều (chắc quãng 50% và đặc biệt là nữ) chịu thiệt thòi vì thực ra nghiên cứu hiện đại chỉ ra con người có đến 07 loại trí thông minh mà khi đánh giá, thi cứ thì 1 loại trí khôn lại được đề cao quá đà.
Tuy vậy, đó là khi học chứ khi ra đi làm lại khác. Lúc này thì những người học kinh tế, tài chính,...những ngành liên quan đến KHXH nhiều hơn là liên quan đến KHTN lại thắng thế.
Có mấy anh kỹ sư, bác sỹ mà ngoi lên được giám đốc, kế toán trưởng đâu mà đứng dưới mấy anh kia là chính (mấy KS, BS chỉ làm giám đốc được ở nơi rất chuyên ngành thôi).
Tức là, ra đời thì mức thành đạt của mấy anh trường hạng A, học khó hơn, dài hơn lại chẳng được trọng dụng bằng mấy anh trường hạng B, thế mới quái. Đó là chưa kể mấy anh chuyên tu, tại chức ngoại hạng lại càng được trọng dụng, thành đạt hơn nữa.
Cái này thì VN khác TQ. Lãnh đạo cao nhất của họ toàn từ Thanh Hoa, Bắc Kinh trường nhớn và là dân kỹ sư xuất thân không và họ cũng chỉ là KS chứ chẳng thấy TS kiểu chuyên tu, tại chức gì ráo.
Dân kỹ sư thì mới thực hiện 4 hiện đại, công nghiệp hoá được chứ. Ít ra họ nhất quán ở điểm này.
Còn VN giữa đào tạo và sử dụng vậy là không nhất quán rồi.
Đó là nói chuyện học. Giờ nói sang chuyện hành hay là cái hại của cơ chế 1 thủ trưởng. Thủ trưởng chịu trách nhiệm cuối cùng nhưng anh lại quyết hết chẳng để dân chuyên gia, kỹ thuật thò mồm vào những vấn đề chuyên môn thuần tuý là thành tréo ngoe.
Chuyện đời thì người ta bảo nói lời hay làm việc tốt thì khó mà miệng nam mô bụng bồ dao găm thì dễ. Rồi nói zậy hổng phải zậy, nói rồng leo, làm mèo mửa...toàn những chuyện nói 1 đàng làm 1 nẻo rời xa sự nhất quán lăng lắc.
Cho nên nhất quán được mới là bí mật của thịnh vượng.

Nhớ anh Tư Nguyên

Lần đầu biết anh từ 98, khi a lên Bảo Lộc làm thủ tục chuyển cho a Sinh từ Agri BL về UBCK. Lúc đó a là phó VT tổ chức, còn tôi ở VPĐD; chả có nhiệm vụ gì bám càng a đi chơi thôi.
Rồi những ngày ở 12, 39 Hàm Nghi mấy anh em tụ tập. Rượu thì lấy từ a Sách nhà khách 39, mồi là mấy trái dưa leo, chả lụa, giò thủ...bánh mỳ. Đơn giản mà vui. A cười cười uống từ từ thôi nhưng sức uống rất dữ, tụi tôi thanh niên theo cũng xính vính.
Rồi a làm GĐ đầu tiên của TT đào tạo. Mấy ae lại sôi nổi bàn về đào tạo như thế nào, rồi những ý tưởng giáo trình cơ bản, luật, phân tích ra đời. Hỏi a sao lại làm 3 lớp chứ không theo tín chỉ được a giải thích do phải đào tạo cho nhiều loại đối tượng từ nhà đầu tư, người của CTCK...nên bước đầu cứ thế.
Quãng 2010 ra HN họp, a rủ ra Lan 9 Hàng Tre. Ngày đó CK đang happy lắm mà a về hưu từ quãng 2005, trước khi thị trường sốt nên thiệt thòi.
Hỏi a sao không...cho đỡ thiệt thòi. A cười hiền rồi bảo nghèo thì cũng nghèo rồi, bận tâm làm gì.
Mai tiễn anh về với đất mẹ mà em không ra HN được. Chẳng biết làm sao nhớ anh theo cách của mình.
Vĩnh biệt anh, người a hiền hậu. Xin chia buồn với chị cùng gia quyến
Chúc anh về nơi vĩnh hằng thảnh thơi an nghỉ.

Bắn tàu bay Mỹ

Tối 15-4-1972, bố hứa cho 2 anh em đi chơi ở vườn hoa thành phố. Mừng tíu tít, trong cái vườn hoa đó có nhà kèn, cứ mỗi chủ nhật đi chơi qua đó tôi lại gặp 1 tụi trai gái cỡ tuổi mình, trai quần short, nữ váy ngắn tập kèn tập trống rộn rã lấy làm hâm mộ lắm, cứ thắc mắc hoài sao mình không được tham gia.
Sáng chủ nhật 16, thằng em lại mệt nên bố quyết ở nhà mặc cho cu cậu lè nhè. Bỗng nhiên tiếng bom nổ ầm ầm, đất rung như bị động đất. Hải Phòng bị đánh bom.
Chiều ra cầu Vạn Mỹ, thấy cầu bị đánh sụp dưới sông. 2 bờ trơ 2 đầu thun thút, nhìn xuống thấy nước chảy xiết, chẳng bù khi qua cầu thấy nó chảy hiền hiền.
Sơ tán.
Từ nhà tập thể 8 m2 tường đất mái lá ở Phương Lưu tới Quý Cao, Hải Dương là 2 thế giới khác biệt hoàn toàn với đứa con nít như tôi.
Nhà bác Hậu nơi bố con sơ tán là nhà khá giả. Nhà ngói, sân gạch, cây mít, ao nhỏ vườn nhỏ. Đầu ngõ dĩ nhiên có bụi tre như mọi làng khác.
Trời ở đây nhìn cao rộng hơn trời thành phố. Mỗi nhà có 1 đụn rơm mà sau tôi biết cứ người lớn sẩy ra là mấy mới lớn lại ra đó cặp đôi ôm nhau (cái này mới, ở HP chưa ngó thấy).
Một buổi chiều, bác Hậu nướng con lươn nhỏ rồi hỏi em tôi: Ăn không cháu?
Tất nhiên, thằng nhỏ, cả tôi nướng miếng ừng ực. Thơm quá mà, thế mà sau bác lại vứt cho mèo ăn.
Tội nghiệp thằng nhỏ, khóc mãi, tới khi đền cá giếc chiên vẫn còn rấm rứt. Nói để thấy ngày đó nông thôn mức sống cao hơn hẳn mấy người ăn sổ gạo thành phố. 
Vậy mà hồi nhỏ cứ ra vẻ dân phố chê dân quê, thật buồn cười.
Đang đứng chơi cạnh bụi tre bỗng nhìn thấy con cạp nong tướng, vội chạy vô gọi a Đường hơn mấy tuổi. Đường lại kêu ông anh cỡ 14, 15 tuổi. Cả bọn chọc con rắn bò ra, ông anh nhảy loi choi lừa lừa túm được đuôi con rắn, quay được vài vòng thì con rắn quay được đầu lại, anh vội buông tay cho nó văng ra xa. Sau vài lần vậy thì rắn chịu phép, xương sống giãn hết nằm xụi lơ. 
Tới mùa rươi, bờ sông Luộc rươi bò vô đẻ đỏ thẫm cả 1 vùng. Nhà nhà kẻ mang đồ xúc, rồi thùng, thúng chứa hoan hỉ tràn ngập. 
Lũ trẻ con nhẹ người được cho đi lên trên vớt rươi. Tôi cũng 1 rá xúc xúc. Đang xúc có thằng phát hiện tôi không phải người làng, đuổi ngay không cho xúc nữa. Mùa đó thôi rồi nào chả rươi, rươi kho dưa,... dư ra làm mắm, thật hỉ hả.
Loanh quanh mãi, trở về chuyện chính là bắn máy bay.
Thật ra nơi sơ tán yên bình lắm. Thi thoảng mới nhìn thấy cảnh tên lửa phóng lên bay loằn ngoằn đuổi theo máy bay mà toàn trượt vì tụi nó bay cao, nhìn nhỏ tý. Hay thấy MIG 21 tăng tốc đùng đùng. Có hôm thấy máy bay rơi, phi công nhảy dù. Cả làng nô nức đi bắt phi công, riêng ông anh có kinh nghiệm bảo nó rơi nhìn gần thế chứ phải cách 4,5 km; tiếc quá không thì lấy dù chia nhau cho sướng.
Có lần, chả hiểu sao thấy máy bay bay thấp, nhìn to phè phè, loáng cái mất hút. Sau người lớn nói là F 111 cánh cụp cánh xòe bay thấp lẻn vô. Mọi người nô nức vác súng trường ra ngồi rình, cả tuần chả thấy đâu lại bỏ bê như cũ.
Ngày ấy súng đạn bừa bãi lắm, con nít như tôi lẻn ra lấy súng dài kê báng lên đất, mũi gác bờ hào rồi thằng thì tay, thằng thì ngón chân đạp cò.
Có lần tôi thấy máy bay bay cũng cao cao, chả rõ Mỹ hay ta cũng thử bắn phát. Bắn xong ù té chạy vì sợ nó rơi. Hồi lâu chẳng thấy gì, mới đi hỏi mấy bô lão dân quân. Được hướng dẫn ngắm mấy lần thân máy bay vì nó bay nhanh lắm.
Lần hai đón đầu đàng hoàng, cũng chẳng thấy gì, nó bay qua, thản nhiên không hề biết phát súng.
Ngày đó, bé, nào biết súng K44 thì sao bắn được máy bay bay cao tới 6,7 km.

Chuyện trâu gỗ ngựa gỗ

Chuyện xưa
Năm đó, Khổng Minh kéo quân ra Lũng Tây đánh nhau với Tư Mã Ý. Tư Mã Ý đứng trên ngọn đồi giơ roi chỉ đoàn quân dài dặc của Gia Cát cười rằng:
Quân đông vầy thì lương đâu mà ăn. Ta cứ đóng cửa thành không ra, giặc kia vài bữa thiếu lương tất rút.
Ngờ đâu Gia Cát sai chế trâu gỗ, ngựa gỗ vận lương. Lần ấy đánh Tư Mã Ý đại bại.
Số là biết Tư Mã Ý đa nghi, Gia Cát bèn cho người vô trong trâu gỗ, ngựa gỗ giả như chúng là ro bot vậy. TMY mắc mưu, đổ quân ra đánh, bị trúng phục binh.

Chuyện nay
Hôm Gia Cạp lĩnh ấn soái lấy làm lo lắm. Biết chúng chưa phục mình vì văn rốt võ rát, chỉ giỏi ngón cửa hậu.
Ngồi trăn trở chợt nghĩ tới kế trâu gỗ, ngựa gỗ của Gia Cát Võ hầu xưa bèn y kế thi hành.
Triệu ra 1 nhóm tinh binh, soạn gấp:
- Quyển thi trạng chứng vịt
- Quy trình hoạt động của lò ấp chứng vịt
- Phương pháp chọn chứng vịt tốt...

Đợi lính viết xong, Gia Cạp sai đóng thành quyển rồi nộp lên Kinh. Vua khen rần rần: 

Vua khen rằng ấy mới tài
Ban cho cái áo với 2 đồng tiền

Vui quá, Gia Cạp chạy về cởi khố giặc ra thì thấy trong có dòng chữ: ăn cắp trứng gà. Gia Cạp lãnh diệu kế, bèn qua mấy nhà phú hộ xin tiền tài trợ, in ngay thành sách đứng tên mình:

Tác giả:  Tiến sỹ  không học (TSKH) Gia Cạp 

Dấu biến công sức của đám lính kia, coi chúng như trâu gỗ, ngựa gỗ.
Từ đó Gia Cạp đi đâu cũng tặng sách cho cấp trên, chô bạn đồng môn. Cứ sách này em viết, tôi viết...tặng anh, tặng bạn đọc lấy thảo.
Từ đó tiếng Gia Cạp văn hay chữ tốt nổi lên rần rần. Mọi người quên hết chuyện xưa chàng vốn chỉ ăn cắp trứng gà. 
Nay về già, Gia Cạp vẫn thỉnh thoảng vuốt râu tủm tỉm: sách ta so với Lã Thị Xuân Thu cùng cỡ.

Người cháu của Viên Thế Khải

Anh A trồng táo phát hiện ra nguyên lý trái táo thối: nếu đặt một quả táo đã chín mục xung quanh các quả táo khác thì cả đống táo đó sẽ chín thối cực nhanh. 
Anh M trồng mía cũng phát hiện ra nguyên lý đốt mía sâu: Mía sâu có đốt
Theo bạn táo đúng hay mía đúng?
Sau đây là 1 truyện về hệ số lan tỏa của táo thúi.

Truyện kể rằng nãi nãi là người cháu họ xa ngái 4 đời của tông tông Viên Thế Khải (http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%C3%AAn_Th%E1%BA%BF_Kh%E1%BA%A3i)
Viên Thế Khải xưa nổi tiếng vì có chiêu tiếp khách, nghe báo cáo, đọc sớ...mà vẫn ngồi bô, 2 bên có 2 đứa lính hầu phe phẩy quạt xua đi mùi lan mùi huệ.
Một đêm nãi nãi nằm mơ mồm ngậm 1 cây đinh sắc, sáng ra thấy người ớn ớn, biết là mình có thai. Đúng 2 năm sau sinh hạ ra 1 bé trai.
Nhà nãi nãi có 2 cây thông lạ, lùn mà tán như núi đôi phụ nữ. Hôm bà trở dạ, mây hình bướm bay về quấn quít. Ấy là điềm báo sinh quý tử, lớn lên được chị em cung phụng, ủng hộ hết mình.
Nghĩ mình dòng danh gia, bà bèn đặt tên con là Viên Thất Tử.
Năm lên 18 tuổi, có thầy mo đi qua làng nhìn thấy nhìn thấy chú bé đang chơi, đòi dẫn về nhà. Đứng ngắm hồi lâu rồi cười 3 tiếng, nấc 3 phát xong phán:
- Thằng bé này mặt phèn phẹt, miệng móm, mắt híp mũi tẹt là người vô cùng quái dạ, nếu chịu học theo tổ tông sẽ có tuyệt kỹ, uy trùm thiên hạ, lộc ăn dồi dào.
Từ đó, Viên Thất Tử bỏ việc chơi bời lêu lổng, đá cá lăn dưa mà vùi đầu vào đọc tài liệu về Viên Thế Khải, tới đoạn tông tông ngồi bô tiếp khách bèn cảm khái mà rằng, làm trai thì phải thế mới đáng thân trai. Sau lại còn đọc kỹ đoạn Câu Tiễn nếm phân, lấy làm đắc ý lắm.
Ngày tháng thoi đưa, bỗng nhiên Thất Tử ngộ ra tuyệt kỹ gọi là ngậm cứt phun cây cực kỳ lợi hại.
Này nhé, ngậm phun vô cải xanh, cải bẹ liền lớn như thổi, xanh mơn mởn.
Một hôm có nhà viên ngoại trồng cafe tuyển người làm, Thất Tử nhà nghèo bèn vô làm. Nhờ tuyệt kỹ của mình mà năng suất cafe tăng vòn vọt, ông chủ kinh ngạc lắm. Biết Thất Tử là người tài liền gả con gái cho, từ đó việc chi tiêu giao tiếp của Thất Tử thoải mái hơn hẳn.
Một hôm, Thất Tử thưa với cha vợ: chí làm trai vẫy vùng thiên hạ, con xin ra ngoài làm cho thỏa chí bình sinh.
Từ đó, chàng đi nuôi tằm thuê. Tằm chàng nuôi tơ nhả ra rài rài là, óng ánh hơn xa tơ thường, chỉ mỗi tội tơ tằm cứ thoang thoảng mùi thối nên chủ bán không được, không lâu sau sập tiệm.
Sinh nghi, chàng bèn thử hôn môi nhỏ bồ làm cùng thì thấy em 2 mắt trợn ngược, người tím tái đưa vô bịnh viện tới 10 ngày mới tỉnh, bác sỹ bảo do hít phải loại khí thúi kêu bằng nước đái quỷ, may đưa vào kịp (em này sau phải cách ly tới 10 năm mới hết bịnh thúi mồm, tội nghiệp).
Giật mình chàng mới biết mình luyện công tới mức đại công cáo thành rồi. Vốn môn công phu ngậm cứt phun cây này có 3 tầng hỏa hầu:
- Mức 1: đổi trắng thay đen. Biến không thành có, hư hư thực thực.
- Mức 2: chuyện bé xé to. Thành tích bằng con kiến tố thành con voi, lỗi nhỏ thành trọng tội. Bọn bị dính chưởng khó bề hóa giải
- Mức 3: ngậm cứt phun cây. Cái này tuyệt chiêu, mạnh như bom A. Chỉ mỗi tội cũng bị ảnh hưởng phụ thối mồm.
Lại nói Viên Thất Tử giờ thân mang tuyệt học, trên thông gian kế, dưới tường thông dâm. Ở mãi nơi rừng sâu núi thẳm nó phí đi, chàng bèn nai nịt chỉnh tề, 1 người 1 ngựa tiến xuống thành vớ dài.
Tới cổng thành gặp tụi Vớ dài tứ sỹ đứng chắn ngang đường thét vang:
- Thằng thối mồm, sao dám làm loạn đất này.
Vớ dài tứ sỹ gồm 4 đại hán:
- Người thứ nhứt cao to lừng lững tên Im như thóc, lưng đeo 1 cây chĩa hình 3 chữ X
- Người thứ 2 thấp lùn tên Gấu phổi bò, tay cầm xấp ám khí hình lá bài
- Người thứ 3 lưng còng tên Cám hâm hấp, xử phán quan bút
- Người thứ 4 hifi, ẻo lả giống gái, tên Ba Lăng Nhăng lưng giắt cây sang dài lóng lánh.
Viên Thất Tử nghĩ, không dẹp tụi này sao vô thành được bèn quát vang 1 mình 1 ngựa xông tới. Bên này Vớ dài tứ sỹ có Im như thóc đứng ngoải lược trận, còn lại 3 người xông vô giáp công, khí thế ngời ngời như tam anh chiến Lã Bố.
Gươm đi thương lại, hơi thở phì phò bất phân thắng bại hồi lâu thì Gấu phổi bò ném hết ám khí bèn hét gọi Im Như Thóc lấy chĩa hình chữ X ra đánh thay, nào ngờ Im như thóc không biết vì lý do gì cứ như không nghe thấy.
Thời cơ đến, Viên Thất Tử bèn cười ha hả quát: 
- Lũ chuột coi tuyệt kỹ của ta đây.
Dứt lời mồm bỗng hóa to như cái thùng rác, 1 hơi cứt khắm lặm ồ ạt bay tới. Thương thay, Gấu phổi bò dính chưởng dãy đành đạch. Im như thóc độn thổ mất tiêu, còn lũ Cám hâm hấp, Ba lăng nhăng hồn kinh phách rụng chạy trối chết.
Sau trận đấy danh tiếng Viên Thất Tử nổi như cồn, ban đêm trẻ em nghe thấy tên đang khóc nín bặt, cổng thành cả tháng sau vẫn có mùi cứt ngâm mắm tôm cả tháng xịt nước hoa vẫn không hết.
Viên Thất Tử thanh bình trị vì thành Vớ dài. Ngay ngày đầu chàng đặt thợ làm chiếc ngai hình cái bô. Ngày ngày chàng vừa ngồi bô vừa tiếp khách, phê sớ, 2 bên 2 lính cầm quạt giống như ông tổ Viên Thế Khải xưa kia.
Ngày tháng thấm thoắt thoi đưa Viên Thất Tử trị vì lâu ngày rỗi rãi, chỉ việc hát xướng làm vui. Cứ thế, chuyện không có gì để nói.
1 hôm chàng táo bón, mồ hôi lấm tấm, mặt ráng rặn đỏ gay mà 2 đứa quạt hầu lại mải ăn nhậu kêu mãi mới thấy có mặt. Tức khí nổi lên bèn ngầm vận tuyệt kỹ, hà 1 hơi nhẹ. Thương thay 2 đứa chịu không nổi như diều đứt dây rớt cái phạch, trước khi lìa trần chỉ kịp nhìn bảng nội quy sơn son thếp vàng:
- Điều 1: sếp luôn đúng
- Điều 2: nếu quên, xem lại điều 1
Mỉm cười chàng nghĩ, từ nay hết có đứa hôm khen hôm chê cứt ta thơm thối, rồi lại giở trò cá độ cứt lỏng cứt bón ăn tiền. Đừng tưởng ta không biết